اندازهگیری شیار لثه برای پیشگیری از آسیبها هنگام ساخت صفحات دندانی مناسب بسیار حیاتی است. صفحات دندانی که بهدرستی سفارشیسازی نشدهاند، فشار اضافی بر خط لثه وارد میکنند. صفحات دندانی طراحینشده بهدرستی که بیش از حد در دهان قرار گرفتهاند، چرخهای مخرب ایجاد میکنند که منجر به التهاب خط لثه و پارگی سایشی پوشش اپیتلیال محافظ آن میشود. پدیدهای در بافتهای زیستی وجود دارد که اگر نیروی فشار واردبر بافت از جریان خون مویرگی آن (حدود ۳۰ میلیمتر جیوه) فراتر رود، جریان خون متوقف شده و بافت بهسرعت دچار نکروز میشود. مطالعات دندانپزشکی ثابت کردهاند که وجود شکاف کوچکی در حاشیههای ترمیمها (حدود ۰٫۳ میلیمتر) برای افزایش فشار در بافت مجاور آن حاشیه کافی است. این افزایش فشار و تحریک مداوم است که بیماران آن را احساس میکنند.
یافتن محل مناسب برای قرارگیری حاشیه هنگام ساخت تریپل دهان، مسئلهای است که نیازمند تعادل بین آببندی تریپل دهان به روی تریپل و حفظ ساختارهای زیستی کافی برای امکان حرکت بافتهاست. سایر متخصصان دندانپزشکی پیشنهاد میکنند که محل مناسب قرارگیری حاشیه در نقطهی «سَرِ لثهای» (gingival zenith) قرار دارد. این نقطه، جایی است که دندان در بیشترین حد امکان به سمت لثه امتداد یافته است. این بدین معناست که قرارگیری حاشیه، ایجاد آببندی کامل اطراف دندان را ممکن میسازد، در عین حال همچنان در بالای خط لثه قرار میگیرد تا امکان حرکت بافتها و تشکیل تورم حجمی و/یا عملکردی اطراف بافتها در اثر جویدن و حرکات دهان فراهم شود. فاصلهی توصیهشده بین لبهی تریپل و بافت لثه، ۲ تا ۳ میلیمتر است. در مطالعات تحقیقاتی مشخص شده است که وجود فاصلهای بین ۲٫۰ تا ۲٫۵ میلیمتری بین تریپل و خط لثه، با کاهش ۶۶ درصدی التهاب نسبت به تریپلهای تنگ و دقیقی که تا خط لثه امتداد دارند، همراه است. علاوه بر این، این فاصله به جلوگیری از پراکندگی ژل سفیدکننده و/یا درمانهای فلوراید کمک میکند و فشار مطلوب مورد نیاز را بدون ایجاد فشار مضر، جانبی یا غیرمعمول به کیسههای نازک لثهای بین دندانها حفظ مینماید.
تکنیک صحیح قرار دادن تراز در دهان برای حذف فشار از لثهها
راهنمای گامبهگام نحوه قرار دادن ترازها بهمنظور جلوگیری از فشار و سqueezing لثهها
شروع به قرار دادن تریتری دهان کنید با حرکت گونهها به عقب و نگهداشتن آن در امتداد قوس دندانی. تریتری باید ابتدا به دندههای عقبی و دندههای پشتی (ریبها) تماس پیدا کند، سپس با استفاده از شست خود تریتری را هدایت کنید و مراقب باشید که در صورت عدم نشستن مناسب تریتری، به لثهها دست نزنید. شما باید بتوانید تریتری را به داخل فشار دهید، اما این کار نباید شامل اعمال نیروی زیادی باشد تا از ایجاد ناراحتی بیش از حد برای بیمار جلوگیری شود. اگر مقاومتی وجود داشت—مثلاً در ناحیه دندانهای آسیاب—بهتر و کمتر آزاردهنده برای جیبهای لثهای این است که تریتری را بچرخانید تا اینکه آن را به سمت داخل فشار دهید. استفاده از این روش اصطکاک و تحریک بافتهای نرم دهان را کاهش میدهد. تحقیقات انجامشده در زمینه مکانیک پروتزهای دندانی نشان دادهاند که در این ناحیه خاص، آسیب بافتی نسبت به سایر روشهای غیرمتخصصانه تقریباً ۷۵ درصد کاهش مییابد. شناسایی تماس اکلوزال-جینژیوال ایمن: نشانههای نشاندهنده دربستن مناسب بدون اثر چسبندگی:
تریتری بهدرستی قرار گرفتهشده سه نشانه عینی را نشان میدهد:
شکاف یکنواخت و نازک به عرض ۰٫۵ تا ۱ میلیمتر بین تراز و حاشیه لثهای
پس از ۳۰ ثانیه قرارگیری تراز، هیچ ناحیهای سفید یا قرمز در اتصال مخاطی-لثهای مشاهده نمیشود.
ثابتماندن تراز تنها از طریق مکش ملایم — بدون فشار محکم.
مناطق موضعی با اثر انگشتی یا فرورفتگی روی بافت ناشی از تنگبودن بیش از حد تراز است و نیازمند جابهجایی مجدد آن میباشد. این تعادل امکان اعمال اثر درمانی را فراهم میکند، در عین حال از رگهای خونی پریودنتال در برابر اثر ایسکمیک محافظت مینماید.
حفظ سلامت لثه با پروتکل مبتنی بر شواهد برای تراز دهانی
بهینهسازی اثر درمانی و کاهش آسیبهای میکروسکوپی به اپیتلیوم — مدت زمان و فراوانی
سینیهای مورد استفاده در درمانهای دهان میتوانند آسیب قابل توجهی به لثهها وارد کنند؛ با این حال، با رعایت دستورالعملهای صحیح استفاده، این آسیبها قابل پیشگیری هستند. تحقیقات منتشرشده در مجله «پژوهشهای پریودنتال» در سال گذشته نشان میدهد که آسیب بافتی ناشی از التهاب برای افرادی که بیش از سی دقیقه سینی را روی دهان خود قرار دادهاند، قابل توجه بوده است. اکثر کارشناسان حوزه سفیدکردن دندان، رویکردی بسیار محتاطانه نسبت به سفیدکردن توصیه میکنند که معمولاً شامل بیش از دو جلسه در روز، هر کدام به مدت بیست تا سی دقیقه، نمیشود. در صورت تمایل به استفاده طولانیمدت (مثلاً در طول شب)، کاربر باید اطمینان حاصل کند که محصول مورد نظر دارای تأییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) است تا از ایجاد تحریک در دهان جلوگیری شود. انجمن دندانپزشکی آمریکا (ADA) توصیههای خاصی برای کاربران دستگاههای پریودنتال ارائه کرده است.
مدت زمان به مدت اجرای هر جلسه اشاره دارد که میتواند از ۱۵ تا ۴۵ دقیقه متغیر باشد. این مدت زمان بستگی به زمان لازم برای رسیدن عامل فعال به غلظت حداکثری دارد. به عنوان مثال، قرار گرفتن در معرض ژلهای کلرهگزیدین زمان کمتری را میطلبد.
هر روز به مدت ۷ تا ۱۴ روز (ممکن است این دوره نیاز به تکرار داشته باشد) و سپس مدت زمان مشخصی برای اجازهدادن به بافتها جهت بازیابی.
اگر بافتها دچار سفیدشدن موضعی، حساسیت یا ورم شوند، پایش باید بلافاصله متوقف شود.
پوشیدن دستگاه به مدت دو روز و سپس یک روز استراحت از آن به منظور جمعآوری خودکار مایع دهانی، مؤثرترین روش برای کاهش خطر آسیبهای میکروسکوپی لثه است. این روش همچنین برای تمام درمانهای مبتنی بر سینی توصیه میشود. اندازهگیری pH بزاق نیز عامل خطر قابل توجهی محسوب میشود. اگر pH شما را اندازهگیری کنید و مقدار آن کمتر از ۶٫۲ باشد، عامل خطر بهصورت نمایی افزایش مییابد.
بهداشت دهانی قبل از استفاده از دستگاه و نگهداری سینی دهانی برای جلوگیری از تحریک اضافی
مدیریت بهداشت دهان و دندان پیش از قرار دادن ترازور شما در دهان، نقش بسزایی در جلوگیری از انتقال میکروبها و التهاباتی که باعث درد میشوند ایفا میکند. برای پیشگیری از تحریک اولیه، لطفاً دندانهای خود را مسواک بزنید و از نخ دندان استفاده کنید. پلاک و بقایای غذایی (که عامل ایجاد) کلونیهای باکتریایی را در امتداد خط لثه و در شکافهای آن تجمع میدهند. مراحل زیر، روش تمیز کردن ترازور شما بهعنوان بخشی از نگهداری روزانهتان است:
درست قبل از قرار دادن ترازور در جعبهاش، آن را بهطور کامل با یک مسواک با موی نرم و یک پاککننده غیرساینده تمیز کنید. این کار از تجمع مواد چسبنده در شکافهای ترازور جلوگیری میکند.
برای پاکسازی میکروبها، قارچها و سایر مواد مضر، هفتگی از سرکه رقیقشده استفاده کنید.
پیش از بستن ترازور در جعبهای خشک، مطمئن شوید که ترازور کاملاً خشک شده است (تا از تبدیل شدن آن به محیطی مناسب برای رشد میکروارگانیسمها جلوگیری شود).
هر ماه، سینی خود را بررسی کنید تا ببینید آیا ترک خورده، تابخورده یا خطوط عمیقی روی آن ایجاد شده است یا خیر. این موارد نامطلوب هستند، زیرا باعث به دام انداختن مواد غذایی و باکتریها میشوند. همچنین منجر به فشردهشدن بافتهای لثهای (که با لثه تماس پیدا میکنند) و ایجاد درد و التهاب میگردند. سینی خود را هر شش ماه یا حداکثر هر یک سال یکبار تعویض کنید. این کار به این دلیل انجام میشود که ماده ساخت سینی با گذشت زمان نامناسب میشود و همچنین به دلیل بهداشت ضعیف، توانایی سینی در تناسب مناسب با دهان کاهش مییابد. اگر هرگز سینی دهان خود را تمیز نکنید، در طولانیمدت باعث التهاب و تحریک بافتهای داخل دهان خواهید شد.
سوالات متداول
چرا اندازهگیری دقیق شیار لثهای برای تناسب صحیح سینی دندانی اهمیت دارد؟
برای جلوگیری از آسیبهای ناشی از سینیهای دندانی، باید اندازهگیریها را بهدرستی انجام داد. سینیهایی که بهدرستی تناسب ندارند، باعث التهاب و آسیب به خط لثه میشوند؛ در این حالت بافتها به سمت بالا هل داده شده و تحریک ایجاد میکنند.
چگونه میتوان حاشیههای سینی دهان را بهدرستی در جای مناسب قرار داد؟
حاشیهها در جای مناسب قرار میگیرند وقتی سینی در نقطه اوج ژینژیوال (بالاترین نقطه لثه) قرار دارد، بهگونهای که سینی بهطور کامل با دندان تماس پیدا کند اما با لثهها در تماس نباشد؛ یعنی باید فاصلهای معادل ۲ تا ۳ میلیمتر حفظ شود.
چه چیزی نشاندهندهٔ قرارگیری صحیح سینیهای دهان است؟
سینیها زمانی بهدرستی در جای خود قرار گرفتهاند که یک شکاف نوری یکنواخت و بدون انقباض (بلانچینگ) در محل حاشیهٔ سینی و حاشیهٔ لثه وجود داشته باشد و همچنین هیچ گونه نگهداری فعال (رتِنشن) ناشی از مکش شدید وجود نداشته باشد.
سینیهای دهان را چقدر طولانی و با چه فراوانی باید استفاده کرد؟
استفاده از سینیهای دهان باید بهصورت جلسات کوتاه ۱۵ تا ۴۵ دقیقهای، یک بار در روز و در دورههای ۷ تا ۱۴ روزه انجام شود و سپس باید وقفههایی نیز در نظر گرفته شود تا از آسیبهای میکروسکوپی به لثه جلوگیری شود.
نگهداری سینیهای دهان چگونه باید انجام شود؟
برای جلوگیری از رشد بیشتر میکروارگانیسمها و حفظ صحت تناسب سینیها، باید سینیهای دهان روزانه شسته، هفتگی ضدعفونی شوند و هر ۶ تا ۱۲ ماه یکبار تعویض شوند.