EN
Амны хамгаалагчид шүдний гэмтлийг яаж саархуулж?
Амны хамгаалагчид нь хүчтнүүр, дулаан хүлээж авах чадвараар онцгойлон тодорхойлогддог. Энэ нь гадаад давхарга ямар нь ч хүчдүүрт үүрдүүрт нь шахагдаж, энергийг хүлээж авахыг хэлнүүр, мөн шүд юм уу хоолойн хүчдүүрт нь хүрдүүрт. Материал шахагдаж, шүд юм уу хоолойн хүчдүүрт нь их хөнгөн хүрдүүрт. Зарим судлаачид ба судалгаанууд нь хүчтнүүр, хөнгөн, хялбар хүчдүүрт нь энергийг тун сайн хүлээж авахыг, мөн оройн энергийг 60%-иар (60% багасгаж) хүчтнүүрт нь хуваарилж авахыг илтгэж. Энерги шүдний нэгэн шүд дээр бүхлээр төвлөрөхгүй, харин хүчдүүрт нь хажуу зүүн талд хүчтнүүрт нь хүрдүүрт. Бүх л түүнээс шүдний цацрагдах юм уу хугарах магадлал тун багасдуг. Мөн шүд юм уу хоолойг хамгаалах нөгөө шалтгаан бас байдуг. Хүчдүүрт нь хоолой юм уу шүд хооронд хүрдүүрт нь хамгаалдуг, мөн хамгаалагчдын дизайнд ашиглагддог бүх техник юм уу физик хуулиуд нь хүчдүүрт нь хоолойн талд хүрдүүрт нь хүчтнүүрт нь хажуу талд хүрдүүрт нь хамгаалдуг. Хоолойн дагуу хялбар хүчдүүрт нь хүрдүүрт нь хүнд шүдний гэмтэл багасдуг. Судалгаанууд нь амны хамгаалагч үүрдүүрт нь спортын тамирчид шүднийг хугаруулах магадлал 82% иар өндөр байдуг. Шүдний байршлын өөрчлөлт (шүд шүдний байршлын зөв байдалд гаргагдуг) тохиолдолд хувийн хамгаалагчдын ашиглалт нь түүний тохиолдлыг 75%-иар багасгаж авахыг илтгэж. Амны хамгаалагчид не шүдний гэмтэл юм уу шүдний байршлын өөрчлөлт тохиолдлыг багасгадуг, харин бүхлээр шүдний алдагдал тохиолдлыг багасгадуг. Амны хамгаалагчид шүдний тулгуур эдийн хүчдүүрт нь шок-ыг хүлээж авахыг, мөн хажуу талд хоолойн хөдөлгөөнт нь түүнийг тогтвортой байлгаж авахыг хэлнүүр. Амны хамгаалагч үүрдүүрт нь спортын тамирчид шүдний гэмтэлт нь экстрен тусламж үзүүрлэх магадлал үүрдүүрт нь спортын тамирчид шүдний гэмтэлт нь экстрен тусламж үзүүрлэх магадлал 2/3-аар багасдуг, спортын анагаах ухааны бүртгэл юм уу судалгаанууд нь илтгэж. Энэ нь шүдний гэмтэлт нь экстрен тусламж үзүүрлэх магадлалд тун том ялгаа байдуг. Амны хамгаалагчид шүдний гэмтэлт нь хүнд гэмтэл юм уу холбогдох зардлыг тун их багасгадуг.
Сүүлийн 25 жилийн турш хийгдсэн судалгаанууд нь атлетик үйл ажиллагааны ихэнх төрлүүдэд урт хугацааны амьсгалын хамгаалалт (амны хамгаалалт) спортоор зангилах хүмүүсийн шүдний гэмтэлд оролцох магадлалыг нэмэлт бүрдүүлж, түүний тооны хүчтэрхүүлж буйг харуулж буй.
Хувийн хэмжээт амны хамгаалалт vs. стандарт амны хамгаалалт: гэмтлийн урьдчилан саархуулж буй статистик
Сүүлд Атлетик Сургалтын Журналд хийгдсэн судалгаа нь хувийн хэмжээт амны хамгаалалт ашиглаж буй хүмүүсийн шүдний гэмтлийн тоо стандарт амны хамгаалалт ашиглаж буй хүмүүсийнхээс 60% бага буйг харуулж буй. Хувийн хэмжээт амны хамгаалалт нь хэрэглэгчийн амны хэлбэрт тааруулан үйлдвэрлэдэг. Түүн дээр хэрэглэгчийн амны хамгаалалт гэмтлийн үед амны доторх байрлалаа хадгалж, гэмтлийн хүчний үйлчлэлийг илүү сайн төвдөрлөж буй. Стандарт амны хамгаалалтд ингэж буйгүй. Стандарт амны хамгаалалтд гэмтлийн үед амнаас гарах нь хүчтэрхүүлж буй. Стандарт амны хамгаалалтд гэмтлийн хүчний төвдөрлөх хөөрхөн бүрхүүл бага буй, түүн дээр хэрэглэгч амнаас илүү хүчтэрхүүлж буй гэмтлийн хүчний үйлчлэлийг хүлээж буй.
Тодорхой спорт төрлүүдийн амны хамгаалалт
Спорт төрлүүдийн дунд гэмтлийн урьдчилан саархуулж буй түвшин өөр өөр буй.
Спорт гэмтлийн урьдчилан саархуулж буй
Контакт спортын төрөл: (Бокс, хүчит бөхийн спортын төрөл гэх мэт) 62-73%
Тэмцэлтийн спорт: (Баскетбол, Хокей гэх мэт) 47-68% Шүдний хамгаалалт
Хурдамд явдаг спорт: (Велосипед, мотоцикл, гэх мэт) 39-54%
Спортны янз бүрийн амны хамгаалагч нь хэрэглэгчдийг гэмтэлээс хамгаалахын тулд спортын нөлөөллийн янз бүрийн түвшинг тооцох зорилгоор бүтээгддэг.
Усны хамгаалалтын сайн хэрэгсэл нь амны халдварыг дансны гэмтэлээс, нүүрний цохилттай холбоотой амны халдвараас хамгаалах болно. Усны хажуугийн хатуу шүд нь хэл, амны дотоод ханаг гэмтүүлж, арьсыг нь татаж авдаг. Урд талд болон талбайд нүүрний гэмтэл их тохиолддог тул амны хамгаалагч нь тасалгааны спортод онцгой ач холбогдолтой юм. Сайн тохиромжтой амны хамгаалагч нь шүдний гулгалт гэнэт хөдөлгөөнд орсноор үүсэх шүд, шүдний халдварыг багасгах, шүдний халдварыг хаалттай байлгах үед үүсэх гэмтлийг багасгах тусалдаг. Сайн чанартай амны хаалганых нь олон төрлийн гэмтлээс хамгаалах боломжтой. Усны хаалганы сайн тохирох нь шүдний гэмтэл, шүдний хаалттай үед арьсыг шүдний эсрэг дарах нь гардаг. Өндөр чанартай амны хаалганы үйлдвэрлэгчид цохилтыг бууж, гэмтэл орчинг тэгш хувааж өгдөг тусгай материалыг ашигладаг. Судалгаанаас харахад зарим материалыг хэрэглэх нь амны хамгаалалтыг сайжруулж, гэмтэл, зөөлөн эд эсийг 80%-иар багасгаж, амны хамгаалалтын байдал, чанарынхнаас хамаарна.
Амны хамгаалагчийн гэмтлийн хүндрэлд үзүүлэх нөлөө
Амны хамгаалагчийн хамгаалагч шинж чанар нь амны бага зэрэг шүдний гэмтлүүд, цоосон хүртэлх хагалдмуйн гэмтлүүд дээрх төвөгтэй гэмтлүүдийг бүх биеийн бүсүүдэд хамгаалахад хүрдэг. Спортист хүн хүчтэй овоолгоор хүртсэн үед амны хамгаалагч нь хүчний нөлөөллийн тодорхой хэсгийг шингээд, дараа нь хүчнүүд хүний хүзүүн, толгойн хөндий рүү дамжин өнгөрдөг. Хүзүүн хамгаалах нь тархи рүү шууд нөлөөллийн багасалт гэдгийн улмаас зарим амны хамгаалагчид тархины хурц гэмтлүүдийг (контузия) ~30% тохиолдолд саархуулж батлагдаж байна. Эдгээр амны хамгаалагчид хүзүүн хугарал, ТМН-ын (тэмдэглүүр хүзүүн нүүрний үе) асуудлыг саархуулж байна. Зөвхөн зөв тааруулж хийсэн амны хамгаалагчид спортист хүний толгой, нүүрний гэмтлүүдийн хүндрэлд багасалт оруулж, түүн дагуу түүний сэргэж, тоглоомд хурдан буцаж ирэх боломжийг нь хангаж, толгойн давтамжит гэмтлүүдтэй холбоотой урт хугацааны зүрх судас, тархины аюултай өөрчлөлтүүдийг саархуулж байна. Амны хамгаалагчид нь спортист хүний шүднийг хамгаалахын гадна бүх биеийн хамгаалалтад хүрдэг хамгаалагч тоноглол юм, мөн сайн сургуульд захирал хүн нь биеийн хавчлалт, холбогдмуйн тоглоомд оролцогсдод амны хамгаалагч хэрэглүүлэх ёстойг мэднүүд.
Давуу талбар
Спортист хүн амны хамгаалагчийг ямар зориулалтаар ашиглах вэ?
Амны хамгаалагчийн үндсэн зориулалт нь шүдний гэмтлийг саархуулах явдал юм. Тэр шүднүүдэд хамгаалагч нөлөө үзүүлж, шүдний хугарал, байршлын өөрчлөлт эсвэл бүтнэд нь таслан гаргах магадлалыг бүүр бууруулж, амны хөвсгөр эдийн гэмтлийг ч саархуулахад тусалж.
Хувийн хэмжээт амны хамгаалагчид стандарт амны хамгаалагчидоос илүү үр дүнтэй юм?
Стандарт амны хамгаалагчид хувийн хэмжээт амны хамгаалагчидоос бага хамгаалалт үзүүлж, түүнд шүднүүдийн болон ясны хөвсгөр хэсгийн хэлбэрт тохируулах боломжгүй. Хувийн хэмжээт амны хамгаалагчид илүү дөнгөрөлтүүд бөлгөн, илүү хамгаалалт үзүүлж, зөв байрлалд үлдэх магадлал өндөр бөлгөн, хүчний нөлөөг илүү сайн шингээж.
Амны хамгаалагчид тархины хурц гэмтлийн (контузийн) саархуулалт үзүүлж?
Амны хамгаалагчийн үндсэн зорилго нь таны шүднүүдийг хамгаалах явдал юм. Түүнд харгалзан амны хамгаалагчид тархины хурц хөөрхийн (контузи) хамгаалалт үзүүлэхгүй, гэтгүй түүн дээр үйлчилж буй хүчний нөлөөллийн хэсгийг шингээж чадах бөгөөд ийнхүү тархины хурц хөөрхийн хамгаалалт үзүүлж чадах бөгөөд. Гэтгүй амны хамгаалагчид тархины хурц хөөрхийн хамгаалалт үзүүлэх зориулалттай бусад хамгаалагч төхөөрөмжүүд, жишээлбэл, толгойн хамгаалагчид (шлем) орлуулахын оронд ашиглагдахгүй.